VETERİNER HEKİMLİK MESLEK ETİĞİ KURALLARI

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Tanımlar Amaç

İKİNCİ BÖLÜM ;Genel Kural ve İlkeler

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Hekimler Arası İlişkiler

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: Veteriner Hekim-Hasta İlişkileri

BEŞİNCİ BÖLÜM ; Veteriner Hekim ve Hayvan Hakları

ALTINCI BÖLÜM; Tıbbi Araştırmalar ve Yayın Etiği

YEDİNCİ BÖLÜM Çeşitli Hükümler

VETERİNER HEKİMLİK MESLEK ETİĞİ KURALLARI

Veteriner Hekimliği mesleğinin kurulduğu 1842 yılından günümüze kadar bu unvanı onurla taşıyan, yaşadıkları topraklar üzerinde ulusal, evrensel ve çağdaş bir sorumluluk ve hizmet anlayışı ile veteriner hekimlik mesleğinin toplumsal ve kültürel koşullardan soyutlanamaya-cağının bilinci ile sahip oldukları olanakların geliştirilmesinde en temel koşulun halk sağlığı ve hayvan sağlığının temini hayvansal üretimin artırılması olduğu bilincini taşıyan veteriner hekimler dünyada ve Türkiye’ deki toplumsal ve bilimsel değişmeleri göz önünde bulundurarak Veteriner Hekimlik Meslek Etiği kurallarına bağlılıklarını bildirmekle Türkiye hayvancılığına ve halk sağlığına hizmet etmenin yüce onurunu taşırlar.

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Tanımlar Amaç

Madde l- Bu kuralların amacı veteriner hekimdin mesleklerinin gereklerini yerine getirirken uymaları zorunlu olan, veteriner hekimlik meslek etiği kurallarını belirlemektir.

Kapsam

Madde 2- Türkiye de veteriner hekimlik yapma hakkını kazanmış olup mesleğini uygulayan tüm veteriner hekimler bu kurallar kapsamındadır.

Dayanak

Madde 3-Bu kurallar bütünü 6343 sayılı kanuna ve Veteriner Hekimliği Deontoloji yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4- Bu metinde geçen a) Bakanlık deyimi Tarım ve Köyişleri Bakanlığını b) Hekim deyimi veteriner hekimleri c) Veteriner Hekim örgütü deyimi Türk Veteriner Hekimleri Birliğini

(6343 sayılı kanun ile kurulmuş) ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM ;Genel Kural ve İlkeler

Veteriner Hekimin Görev ve Ödevleri

Madde 5- Veteriner Hekimin öncelikli görevi, hastalıkları önlemeye ve bilimsel gerekleri yerine getirerek hastalan iyileştirmeye çalışarak hayvanların yaşamını ve sağlığını korumaktır. Meslek uygulaması sırasında insan onurunu gözetmesi de, hekimin öncelikli ödevidir. Hekim, bu yükümlülüklerini yerine getirebilmek için, gelişmeleri yakından izler.

Etik İlkeler

Madde 6- Görevlerini yerine getirirken, Veteriner hekimin uyması gereken evrensel veteriner hekimlik etik ilkeleri yararlılık, zarar vermeme, adalet ve özerklik ilkeleridir.

Hekimin Yansızlığı

Madde 7- Hekim görevlerini her durumda hayvan sahipleri arasındaki siyasal görüş, sosyal durum, dini inanç, milliyet, etnik köken, ırk, cinsiyet, yaş, toplumsal ve ekonomik durum ve benzeri farklılıkları gözetmeksizin yerine getirmekle yükümlüdür.

Vicdani ve Mesleki Kanı

Madde 8- Hekim, mesleğini uygularken vicdani ve mesleki bilimsel kanaatine göre hareket eder.

Sır Saklama Yükümlülüğü

Madde 9- Hekim, hasta sahibinden mesleğini uygularken öğrendiği sırları açıklayamaz. Hastanın ölmesi ya da o hekimle ilişkisinin sona ermesi, hekimin bu yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Hasta sahibinin onanı vermesi ya da sırrın saklanmasının hasta ya da öteki hayvan ve insanların yaşamını tehlikeye sokması durumunda, hayvan sahibinin kişilik haklarının zedelenmemesi koşuluyla, hekim bu sırrı saklamakla yükümlü değildir.

Yasal zorunluluk durumlarında hekimin rapor düzenlemesi de, meslek sırrının açıklanması anlamına gelmez.

Hekim, tanık ya da bilirkişi olarak mahkemeye çağrıldığında olayın meslek sırrı olduğunu ileri sürerek bu görevlerinden çekilebilir.

Acil Yardım

Madde 10- Veteriner hekim, görevi ve uzmanlığı ne olursa olsun, gerekli girişimlerin yapılamadığı acil durumlarda, ilk yardımda bulunur.

Ticari Amaç ve Reklama Yasağı

Madde 11-Veteriner Hekim, mesleğini uygularken reklam yapamaz, ticari reklamlara araç olamaz, çalışmalarına ticari bir görünüm veremez, insanları yanıltıcı, paniğe düşürücü, yanlış yönlendirici, meslektaşlar arasında haksız rekabete yol açıcı davranışlarda bulunamaz. Hekim, yayın araçlarıyla yapacağı duyurularda varsa, Uzmanlık Tüzüğüne göre kabul edilmiş olan uzmanlık alanını, çalışma gün ve saatlerini bildirebilir. Tabela ve benzeri tanıtım araçlarının biçim ve boyutları yerel Veteriner Hekimler Odası tarafından saptanır.

Meşru ve Yasak Yöntemler

Madde 12- Veteriner Hekim mesleğini yerine getirirken, bilimsel ve çağdaş tanı ve tedavi yöntemleriyle koruyucu hekimlik ilkelerini göz önünde bulundurur, hastalarının tanı ve tedavisinde bilimsel olmayan yöntemleri uygulayamaz. Hekim, gerekli bilimsel aşamalardan geçip ruhsatlandırılmamış kimyasal, farmakolojik, biyolojik Maddeleri ilaç olarak kullanamaz.

Veteriner Hekimliğin Kötü Uygulanması (Malp-ractice)

Madde 13- Bilgisizlik, deneyimsizlik ya da ilgisizlik nedeniyle bir hayvanın zarar görmesi veteriner hekimliğin kötü uygulaması anlamına gelir.

Aracılık Etme ve Aracıdan Yararlanma Yasağı

Madde 14- Hekim öteki hekimlere veya tetkik-tedavi kuruluşlarına maddi çıkar karşılığı hasta gönderemez. Hekim, hasta sağlamak amacıyla aracı kişilerden yararlanamaz.

Endüstri ile İlişkilerde Çıkar Sağlama Yasağı

Madde 15- Hekimler endüstri kuruluşları ile hiçbir çıkar ilişkisi kuramazlar. Bilimsel araştırmalar ve eğitime yönelik ilişkiler ise, şeffaf ve kurumsal olmalıdır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Hekimler Arası İlişkiler

Meslektaşlar Arasında Saygı

Madde 16- Veteriner Hekim, kendi meslektaşları ve ilgili alanda çalışan öteki meslek mensupları ile iyi ilişkiler kurar, meslektaşlarına ve bir başka üyesine karşı küçük düşürücü davranışlarda bulunamaz.

Mesleki Dayanışma

Madde 17- Veteriner Hekim, meslektaşlarını mesleki yönden onur kırıcı v> karşı korur.

Yetkinlik Dışı Faaliyet Yasağı

Madde 18- Veteriner Hekim getirirken, gecikmenin hayvan edebileceği zorunlu durumlar dışında özel bilgi, beceri gerektiren bir girişimde bulunamaz.

Danışım (Konsültasyon) ve ekip Çalışması;

Madde 19- Danışım ve ekip çalışmasının sürecinin düzenli işleyebilmesi ve bir hakkı olarak yaşama geçirebilmesi için,

a) Hasta Hayvan izleme sırasında değişik uzmanlık alanlarının görüş ve uygulamalarına gereksinim doğduğunda, tedavi; durumu hasta sahibine bildirilmelidir.Konsültasyonu hastanın tedaviyi yürüten hekimi yazılı olarak ister. Yazılı istemde hastanın özellikleri, konsültasyon isteğinin nedenlerini açık ve anlaşılır biçimde belirtilir.

b) Konsültasyon sürecinde kor hekim de, hastanın sürekli veteriner hekimi gibi hastadan sorumludur.

c) Konsültasyon veteriner hekim, sel ve teknik bilgiye sahip olmalıdır;

d) Konsültasyon sonucunda, gerekçesi ve sonuçları, açık ve de bir tutanak ile belgelenir.

e) Konsültasyonun sonuçlarından hasta sahipleri de yeterli ölçüde bilgilendirilir

f) Konsültasyonun sonucunda tedaviyi yürüten veteriner hekimi ile konsültasyon veteriner hekimin görüş ve kanaatleri arasında fark olur ve hasta sahibi konsültasyon hekimin önerilerini kabul ederse, hastanın tedaviyi yürüten hekimi tedaviyi bırakabilir.

g) Konsültasyon istenen veteriner hekim davete uymak zorundadır.

Odaya Bildirme Yükümlülüğü

Madde 20- Veteriner hekim meslektaşları ile meslek uygulaması konusunda uzlaşılamaz bir anlaşmazlığa düştüğünde ya da veteriner hekimlik etiği açısından yanlış davranan bir meslektaşının bu davranışını kasıtlı bir biçimde sürdürmesi durumunda yerel Veteriner Hekim Odasına konuyla ilgili bildirimde bulunur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: Veteriner Hekim-Hasta İlişkileri
 

Hasta Haklarına Saygı

Madde 21- Veteriner hekim hastasının sağlığı ile ilgili kararlar alırken, bilgilenme hakkı, aydınlatılmış onam hakkı, tedaviyi kabul ya da red hakkı, vb. hasta haklarına saygı göstermek zorundadır.

Hekim Seçme Özgürlüğü

Madde 22- Hayvan sahibi mevzuatın belirlediği kurallara, veteriner hekimlik uygulamaların özelliklerine ve kurumun koşullarına göre veteriner hekimini seçmekte özgürdür.

Muayenesiz Tedavi Yasağı

Madde 23- Veteriner hekim, acil vakalar gibi zorunlu durumlar dışında, hastasını bizzat muayene etmeden tedavisine başlayamaz.

Hasta Üzerindeki Etkinin Kullanımı

Madde 24- Veteriner Hekim hasta üzerindeki etkisini tıbbi amaçlar dışında kullanamaz.

Tedaviyi Üstlenmeme veya Yarıda Bırakma

Madde 25- Veteriner hekim, ancak veteriner hekimlik bilgisini gerektiği gibi uygulayamayacağına karar verdiğinde ve hastasının başvurabileceği başka bir veteriner hekim bulunduğu durumlarda, hastanın bakımını ve tedavisini üstlenmeyebilir veya tedaviyi yarım bırakabilir. Yukarıdaki koşullarda tedaviyi bırakacak hekim, bu durumu ve hastanın sağlığının tehlikeye düşmeyeceğini hayvan sahiplerine anlatır ve onları veteriner hekimlikle ilgili başka olanaklar konusunda bilgilendirir. İkinci veteriner hekim bulunmadan veteriner hekim hastasını bırakamaz. Veteriner hekim, tedaviyi üstlenen meslektaşına hasta hakkındaki tüm bilgileri aktarmakla yükümlüdür.

Aydınlatılmış Onam

Madde 26- Veteriner hekim hasta sahibini, hastanın sağlık durumu ve konulan tanı, önerilen tedavi yönteminin türü, başarı şansı ve süresi, tedavi yönteminin hastanın sağlığı için taşıdığı riskler, verilen ilaçların kullanılışı ve olası yan etkileri, önerilen tedaviyi kabul etmemesi durumunda hastalığın yaratacağı sonuçlar, olası tedavi seçenekleri ve riskleri konularında aydınlatır. Bilgiler hayvan sahibi tarafından anlaşılabilecek biçimde verilmelidir. Sağlıkla ilgili her türlü girişim, Hasta sahibinin özgür ve aydınlatılmış onamı ile yapılabilir. Alınan onam, baskı, tehdit, eksik aydınlatma ya da kandırma yoluyla alındıysa geçersizdir.

Acil durumlarda hayvan sahibinin izni alınır.

Veteriner Hekim hayvan sahibinin izin vermemesinin kötü niyete dayandığını düşünüyor ve bu durum hastanın yaşamını tehdit ediyorsa, durum adli mercilere bildirilerek izin alınmalıdır. Bunun mümkün olmaması durumunda, veteriner hekim başka bir meslektaşına danışmaya çalışır ya da yalnızca yaşamı kurtarmaya yönetil girişimlerde bulunur. Acil durumlarda müdahale etmek hekimin takdirindedir. Tedavisi yasalarla zorunlu kılınan hastalıklar hayvan sağlığı ve toplum sağlığını tehdit ettiği için sahibinin aydınlatılmış onamı alınmasa da gerekli tedavi yapılır.

Hayvan sahibi vermiş olduğu aydınlatılmış onamı dilediği zaman geri alabilir.

Bilgilendirilmeme Hakkı

Madde 27- Hayvan sahibi hayvanın hastalığı konusunda bilgilendirilmek istemediğini belirtmişse, veteriner hekimin bilgi vermesi gerekmez.

Terminal Hastalara Yardım

Madde 28- Veteriner hekim, terminal dönemdeki hastalara her türlü yardımı yapmaya, çekilen acıyı olabildiğince azaltmaya çalışır.

Ücret

Madde 29- Hayvan sahibi ücret konusunda önceden veteriner hekimden bilgi alabilir. Veteriner hekim, tüm muayene, tetkik ve cerrahi girişimlerde meslek örgütünün belirlediği taban ücretin altında bir ücret alamaz. Veteriner hekimin, meslektaşları ile meslektaşlarının eşleri ve bakmakla yükümlü oldukları kişilere ait hayvanlardan muayene ve tedavi için -masraflar dışında- ücret almaması uygundur.

Gereksiz Harcama Yaptırma Yasağı

Madde 30- Veteriner hekim, parasal durumu ne olursa olsun kesin zorunluluk olmadıkça pahalı ilaçlar ve yöntemler öneremez, hayvan sahibine ger yaptıramaz ve yararı olmayacağını bildiği bir tedaviyi veremez.

Hastayla İlgili Bilgilerin Hayvan Sahibine Verilmesi ve Kullanımı

Madde 31- Hasta dosyalarında bir özeti ile bilgi ve belgeleri! durumunda hasta sahibine hekim, yasal zorunluluk olma başkasına veremez. Veteriner hekim hasta sahibinin kimlik bilgilerini saklı bu bilgileri dosya üzerinden yapacağı araştırmalarda kullanabilir.

Rapor Düzenleme

Madde 32- Veteriner hekim, b tedavi ettiği hayvanın sahibi günde hastalıkla ilgili rapor ı tıbbi gerekçelere bağlı olara! şekli, diyet gibi hasta için gerekli geçici yada kalıcı bilgiler ve hekimin önerileri bulunur.

BEŞİNCİ BÖLÜM ; Veteriner Hekim ve Hayvan Hakları
Uluslararası Sözleşmelere Uyma Zorunluluğu

Madde 33- Her Veteriner hekim, tüm hayvan hakları belgelerine ve veteriner hekimlilikle ilgili ortak kurallara uymakla yükümlüdür.

İşkenceye Yardım Yasağı

Madde 34-Veteriner hekim, tıbbi bilgi ve becerisiyle, hayvanlara eziyet ve benzeri uygulamalara katılamaz, yardımcı olamaz, gerçeğe aykırı rapor düzenleyemez, Eziyet iddiası olan olgularla karşılaşan veteriner hekim, mesleki bilgi ve becerilerini gerçeğin ortaya çıkarılması için kullanır.

İtlafa Etkin Katılım Yasağı

Madde 35-Hekim, hiçbir zaman itlafın infazında bulunamaz. İnfaza yardımcı olamaz. İtlaf uygulanmasında tıbbi hizmet veremez. (Kanunlarla zorunlu kalınan durumlar hariç)

Olağanüstü Durumlar ve Savaş

Madde 36- Veteriner Hekim, olağanüstü durumlar ve savaşta, evrensel nitelikteki tıbbi etik kurallarını yansızlıkla uygular. Hasta ve yaralı sayısının çokluğu nedeniyle, hepsine gerekli tıbbi yardımın verilemediği koşullarda, hekim, tedavi olasılığı yüksek olan ağır vakalara öncelik verir.

Cinsel İlişki Muayeneleri

Madde 37- Veteriner hekim, savcılıklar ve mahkemeler dışında kalan kişi ve kurumlardan gelen cinsel ilişi muayene istemlerini dikkate alamaz. Veteriner hekim hayvan sahibinin aydınlatılmış onamı olmadıkça cinsel ilişki muayenesi yapamaz.

ALTINCI BÖLÜM; Tıbbi Araştırmalar ve Yayın Etiği

Hayvan Üzerinde Araştırma

Madde 38- Hayvan üzerinde yapılacak klinik, deneysel ya da epidemiyolojik araştırmalar, gerek ilaç gerek cerrahi yöntem araştırmaları olsun, bilimsel bilgi birikimine katkıda bulunabilmek amacıyla yerel etik kurallarından geçmek koşuluyla yapılır. Havyan üzerinde yapılan tüm araştırmalar, bilimsel ve mesleki yönden yeterli ve yetkin kişiler tarafından yürütülür. Araştırmanın sorumluluğu tümüyle araştırmacıya aittir.

Deneğin Bilgilenmesi ve Aydınlatılmış Onamı

Madde 39-Hayvan üzerinde yapılan araştırmalarda amacı, yöntemleri, beklenen yarar ve olası yan etkileri hakkında, hayvan sahibinin anlayabileceği dilde ve biçimde yeterli bilgi verilmesi zorunludur. Hayvan sahibine çalışma başladıktan sonra isterse araştırmaya katılmaktan vazgeçebileceği ve onanımı geri alabileceği, ancak bu nedenle daha sonraki tedavisinin ve takibinin aksamayacağı anlatılır. Bilgilendirme sonrasında hayvan sahibinin konuyu yeterince anlayıp anlamadığı değerlendirilir.

Araştırma hakkında yeterli bilgilendirme sağlandıktan sonra, hayvan sahibinin yazılı onamı alınır. Bu onam hayvan sahibinin özgür iradesine dayanmalıdır.

Sahipsiz Hayvanların Durumu

Madde 40-Sahipsiz hasta hayvanlarda hayati tehlike söz konusu ise ilk müdahale veteriner hekim tarafından yapılır. Daha sonra yerel yönetim veteriner işleri müdürlükleri haberdar edilerek gerekli işlemlerin yapılması sağlanır.

Deneğin Korunması

Madde 41-Hayvanlar üzerinde yapılan tıbbi araştırmalarda değin yaşamı, bedensel bütünlüğü ve sağlığı her zaman toplumsal veya bilimsel çıkarların üzerinde tutulur.

Bir tıbbi araştırmalarda, beklenen katkı ne olursa olsun, denek için ciddi bir tehlike şüphesi doğduğunda araştırma durdurulur.

Araştırmanın giderleri hayvan sahibine yakınlarına ya da sosyal güvenlik kurumuna yansıtılamaz.

Yayın Etiği

Madde 42- Veteriner hekim, araştırma verilerini değerlendirirken ve yayına hazırlarken bilimsel gerçekleri yansıtmalıdır. Çalışmaya fiilen katılmamış kişilerin adları o yayında yer alamaz. Kaynak göstermeden ve izin almadan başkalarına ait veriler, olgular ve yazılı eserler kullanılamaz.

YEDİNCİ BÖLÜM Çeşitli Hükümler

Hüküm Bulunmayan Durumlar

Madde 43- Bu kurallarda yer almayan durumlarla karşılaşıldığında, veteriner hekim, genel etik ilkelere, ulusal düzenlemelere, uluslar arası düzeydeki bildirge ve sözleşme hükümlerine uyar.

Disiplin Kavuşturması

Madde 44-Veteriner Hekimler bu meslek etiği kuralları hükümlerine aykırı davranışlarda bulunduklarında, 6343 sayılı Türk veteriner Hekimler Birliği kanununa göre veteriner hekim odaları yönetim kurulları tarafından onur kurullarına sevk edilirler. Veteriner hekimlerin disiplin soruşturmasına uğraması, haklarında ayrıca hukuki veya cezai tatbikat yapılmasına engel değildir.

Yürürlük

Madde 45-Bu kurallar bütünü Türk Veteriner Hekimler Birliği Büyük Kongresinde kabul edilip, Türk Veteriner Hekimler Birliği yayın organlarından birinde yayımlandıktan bir ay sonra yürürlüğe girer ve Türk Veteriner Hekimler Birliği Merkez Konseyi ve Veteriner Hekimler Odaları Tarafından yürütülür.