FVE/01/072;  6Temmuz 2001

 "Avrupa Veteriner Hekimleri Federasyonu Görüşü"

 Veteriner hekimlikle ilgili Sektör Direktifi 1978 yılında elden geçirilmiştir. 78/1027 sayılı Direktif Avrupa Birliğinde çalışacak veteriner hekimlerde bulunması gereken minimum vasıflar ve minimum eğitim düzeyini belirtirken, 78/1026 sayılı direktifte Avrupa Birliğinde eğitim derecelerinin otomatikman kabul görmesi, ofis açma ve hizmet verme özgürlüğünü belirlemektedir.

 Bu şartnameler veteriner hekimlerin Avrupa Birliği içinde serbest dolaşımına katkıda bulunmuştur. Böylece Üye Ülkeler ve veteriner hekimlik müessesesi diğer Üye Ülkelerde eğitim görmüş göçmen veteriner hekimlerin vasıflarını kontrol etme şansını kaybettikleri için diğer Üye Ülkelerin öğrenim kurumlarında verilen diplomaları tanımaktan başka seçenekleri kalmamıştır. 

Sektöre özel şartnamelerin aksine üç yıl süren yüksek öğrenim ve eğitimin tasdiki hakkındaki Genel Sistem, mesleki vasıfların otomatikman tasdikini garantilememekte ancak Üye Ülkelere kamuoyunu tatmin edecek bir seviye sağlanabilmesi için mesleki vasıfların kontrol edilebilmesi şansını sağlamaktadır. 1

Her Üye Ülke kendisine müracaat eden uzmandan bir adaptasyon süresi isteyebilir ya da aldıkları eğitim ve öğretim göç edecekleri ülkede fark arz edebileceği için adayları bir teste tabii tutabilir

Avrupa Birliğinde 52 adet öğrenim kurumu bulunmakta ve şu anda veteriner hekim olmak için 5 yıllık eğitim gören 40.000 öğrenciyi barındırmaktadır. 1998 yılında 5.500 öğrenci mezun olarak mesleklerini icra etmeye başlamışlardır.

Veteriner hekimlik öğrenimi görmekte olan öğrencilerin %50si iki ülkede (İspanya ve İtalya) yoğunlaşmıştır. Bu da veterinerlik öğrenim kurumlarının eşitliksiz dağılımını göstermektedir. Adı geçen öğrenim kurumlarından 10 tanesi İspanya’da ve 13 tanesi de İtalya’da bulunmaktadır.

Avrupa Birliği himayesindeki veteriner eğitim kurumları (bkz.ekler) değerlendirildiğinde, varılan sonuç göstermiştir ki eğitim kurumlarının süratle çoğalmasına karşın çoğunda finansal imkanlar, eğitim imkanları ve araç gereç kaynakları 78/1027 sayılı şartnamenin öngördüğü minimum ölçülere erişmekten uzaktır.(bkz.şekil 2) .

Bunun sonucunda da şu anda Avrupa’da eğitim veren çoğu veteriner okulu Şartnamenin minimum kurallarının aşağısında seviyede bir eğitim vermektedir.

 1978 de düzenlenen Direktif (Şartname) taahhütleri 1993 yılında Avrupa Birliği Veterinerlik Eğitimi Danışma Komitesi’nin da önerisine 1 karşın uygulatılmamıştır.

Buna ek olarak Komisyonun Çalışma Raporunda da altı çizildiği üzere, sektöre daha önceki bakış, milli eğitimde ve eğitim koşullarındaki minimum ölçüler temel alınarak yapılandırılmıştır. Sektör şartnamesindeki otomatik tasdik işlemini sağlayacak olan ana kriter genel terimler altında toplanmıştır. 

Bu da göstermektedir ki Şartnamede öngörülen özellikler minimum ve geçerliliği kalmamış özelliklerdir. 

Bu süreçte ileri düzeyde eğitim veren bazı veteriner eğitim kurumları içerik, yapı ve ders verimi konularını modernleştirmeyi başarmışken diğerleri hala Şartnamede öngörülen minimum ölçüleri tutturmaya çalışmaktadırlar. 

Avrupa Birliğinde verilen veterinerlik eğitiminin kalitesi eşit seviyede değildir. Mevcut kanuni düzenlemeye getirilen en büyük eleştiri Üye Ülkeler ve veteriner hekimlik meslek kurumlarının farklı seviyelerde ve hatta kimi zaman yetersiz veteriner hekimlik eğitimi almış kişilerin serbest dolaşımını kontrol altında tutamıyor olmasıdır. 

Bu sadece mesleğin yetersiz olarak ifa edilmesine değil aynı zamanda Üye Ülkelerin politikalarına ve amaçlarına da ters düşmektedir. Örnek olarak iç Pazar mallarının serbest dolaşımı ya da en tüketici haklarının en üst düzeyde tutulması gösterilebilir. 

Diğer mesleklerin Sektörel Şartnamelerinin aksine veteriner hekimlik mesleği bazı Avrupa Birliği Üyelerinin iç politikalarında önemli yer tutmaktadır. Hayvanların, hayvan ürünlerinin serbest  dolaşımı resmi veterinerlerin verdiği sertifikalar ve söz konusu üye ülkelerin devlet veterinerlik kurumları arasındaki karşılıklı güvene dayanmaktadır. Veteriner cerrahlar hayvani gıdaların sağlıklı olması, hayvan hastalıklarının insanlara bulaşmaması ve Şap Hastalığı ya da classical swine fever gibi bulaşıcı hastalıklarla savaşta ya da hayvan sağlığı kurallarına uyulması konusunda çok önemli rol oynamaktadırlar. 

Avrupa Birliği içinde ticaret yapan üye ülkeler eğer veteriner hekim iyi bir eğitim almamışsa hayvani gıdalar ya da canlı havyanlar için bu hekimler tarafından verilen sertifikaları sorgulayabilirler.

 Avrupa Veteriner Hekimleri Federasyonu bundan dolayı gelecekte Avrupa Birliği tarafından veteriner hekimliği mesleği için uygulanacak sistemde hekimlerin serbest dolaşımına odaklanmak yanında eğer eğitimler arası farklılık varsa göçmen veteriner hekimlerin yeterliliklerini kanıtlanmasını isteyebilmelidirler.  

MODERN BİR UYGULAMA: VETERİNER HEKİMLİĞİ EĞİTİMİNDE KALİTE GARANTİSİ

 2.1.   VETERİNER HEKİMLİĞİ EĞİTİMİ TAVSİYE KOMİTESİ   DEĞERLENDİRME SİSTEMİ

 80li yılların sonlarına doğru Veteriner Eğitimi Tavsiye Komitesi(ACTV) veterinerlik öğretim kurumlarını değerlendirmek amaçlı olası bir sistem için bir pilot çalışma yaptı. VETK pilot araştırmasının sonucunda, uzmanların incelemeleri ile desteklenmiş fakültelerin kendi güçlü va zayıf noktalarını bildirdikleri bir sistemin zayıf noktaları güçlendirmek için tavsiyelerde bulunulabilmesi için başarılı olduğu görüşüne varmışlardır.

Böylece bu sistem öneri şeklinde sunulmuş ve Avrupa Birliği içinde yüksek standarda ulaşmayı sağlamayı amaçlayan kalıcı bir değerlendirme sistemi kurulmasına yönelik karar alınmıştır. 

 Avrupa Veteriner Hekimleri Federasyonu ve Avrupa Veterinerlik Eğitimi Veren Kurumlar Birliği (EAEVE) AVEVKB şu anda bu değerlendirme sistemini uygulamaktadırlar. 2000 yılının sonunda Avrupa Birliği içinde veterinerlik eğitimi veren bütün kurumlar ziyaret edilmiş ve 2001 yılında yeni bir ziyaret turu tasarlanmıştır. 

Değerlendirme sistemi verilen eğitimin kalitesine büyük ölçüde katkıda bulunarak amacına ulaşmıştır. Ancak sistem kendi kendini kontrol mekanizmasına dayandığı için ziyaretçi uzmanların tavsiyelerinin geçerliği ve daha da önemlisi söz konusu kurumların 78/1027 sayılı Şartname taahhütlerini gerçekten yerine getirip getirmediklerini bilmek olası değildir. 

1998 yılında Bakanlardan oluşan bir Konsey Avrupa Birliği Üyesi Ülkelere bir çağrıda bulunarak, daha üst seviyede bir eğitim sağlanması için çalışan kalite belirleyici ve kalite güvencesi sağlayan kuruluşlar arasında işbirliği önerdi. Konsey özellikle ülke çapında kalite güvenliği sağlamak için razı gelen yüksek öğrenim kurumlarının desteklenmesini önerdi.

Konsey aynı zamanda Komisyonun Üye Ülkelerin desteği ile kalite belirleyici ve kalite güvenliğini sağlayıcı kurumların işbirliğini desteklemesi yanında yüksek öğrenim kurumlarının organizasyonlarının ve birliklerinin de çalışmalara katılmasını önerdi.

 Bu anafikri gözönünde bulunduran FVE varolan değerlendirme sistemini geliştirerek veteriner eğitimi veren kurumların Avrupa Muadelet Belgesi Sistemi oluşturması amaçlamaktadır. 

İlk ve acil uygulama olarak AVF açık ve şeffaf bir muadelet belgesi sisteminin yapılandırılması sayesinde kurumların sınıflandırılacağı ve zayıf noktaları sorulduğunda daha rahat cevap vereceklerini umut etmektedir.

 Fakat sonuçta mesleki derecelerin kabulü eğitim kurumlarının güvenirliğine bağlı olmalıdır. Yani sadece muadeşet belgesi olan eğitim kurumlarından mezun olmuş kişilerin yeterliği otomatikman kabul edilecek diğerleri ya yeterlik sınavına girecek ya da göçmek istedikleri Üye Ülkenin ğitim kurumlarından birinde belirli bir sure eğitim alacaklardır. 

AVF Genel Sistemin ana prensibinin, bir başka Üye Ülkede kazanılmış diplomaların ve özelliklerin tanınabilmesi olduğunu anlamaktadır. (89/48/EC sayılı Şartnamenin 3.bölümü) Ancak bu bölümde görüldüğü üzre Sektör şartnamesine göre tasdikleme tamamıyla otomatik değildir.

 Genel Sisteme göre başka bir Üye Ülkede kazanılmış mesleki vasıfların direkt olarak Kabul görmemesinin nedeni göçedilen ülkenin sağladığı eğitim ve göçedilecek ülkenin sağladığı eğitim arasındaki göze çarpacak farklılıklardır. Bu farklılıklar göçmenden bir uyum süresi istenmesini ya da yeterlik sınavına tabii tutulmasını haklı kılmaktadır.

 Bu nedenle  Avrupa Veteriner Hekimleri Federasyonu veteriner fakültelerindeki mevcut sistemin geliştirilerek bu farklılıkların kesinleştirilmesini sağlayacak muadelet belgesi sistemine geçilmesini öngörmektedir. 

Mevcut Avrupa kanunları Avrupa Birliği bünyesinde alınmış veterinerlik diplomalarını, gerçeği yansıtmayan bir şekilde tüm Avrupa Birliği içinde eşit veterinerlik eğitimi verildiği düşüncesinden yola çıkarak otomatikman tasdiklemeyi öngörmektedir.

 Avrupa Birliği içinde sadece ortak düzeyde eğitim veren mesleki diplomaların kabulunu sağlayacak kontrol mekanizmaları oluşturulmalı ve işverenlerin ve kamuoyunun veterinerlere güven duyması sağlanmalıdır. Bundan çıkarılacak sonuç yeni oluşturulacak sistemde kalite faktörünün gizönüne alınmasını sağlayacak bir madde bulunmasıdır. 

 Avrupa Veteriner Hekimleri Federasyonu bu yüzden kaliteye öncelik verecek bir kanuni çerçevenin oluşturulmasından ve veterinerlik öğretim kurumlarına muadelet belgesi verilmesinden yanadır. Bu da Sektörel Şartnamelerden, Genel Sisteme geçilmesi anlamına gelebilir.

 Avrupa Veteriner Hekimleri Federasyonu eğer Genel Sistem bünyesinde değişik fakültelerin farklı seviyelerde verdikleri eğitim Avrupa muadelet belgesi sistemi çerçevesinde açıkça belirtilecekse böyle bir hareketi destekleyecektir.

EK 

VETERİNER ÖĞRETİM KURUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ SİSTEMİNE GENEL BAKIŞ

80li yılların sonunda Avrupa Birliği, Veterinerlik Eğitimi Tavsiye Komitesi ,VETK(ACVT) gözetiminde bir değerlendirme sistemi uygulandı. Bu sistem veterinerlik eğitiminin Avrupa Birliği bünyesinde karşılaştırılabilir yüksek düzeye ulaşmasını amaçlamaktaydı.

 Avrupa Veterinerlik Eğitimi Veren Kurumlar Birliği ,AVEVKB (EAEVE) ve Avrupa Veterinerler Federasyonu, AVF (FVE) şu anda bu sistemi uygulamakta ve finanse etmektedirler.

 15 Avrupa Birliği Üyesi içinde 52 adet veteriner eğitim kurumu bulunmaktadır. Değerlendirmeler 7 ile 10 yıl aralıklarla yapılmaktadır bu da yılda 5 ile 7 kurumun değerlendirilmesi anlamına gelmektedir.

78/1027/EEC sayılı Şartname şartlarına uymayan ve şüpheye yol açan eğitim eksiklikleri 1 nolu eksiklikler kategorisine girmektedir. Örneğin; eğitimde eksiklik, çok öğrenci/az öğretmen, imkanların azlığı……

II. eksiklikler kategorisi değişiklikler önermektedir. Bu değişiklikler uzmanların eğitim düzeyini arttıracağına inandığı önerilerdir.  

Raporun sunumundan iki ya da üç yıl sonra söz konusu kurumun eksiklikleri gidermek için önerilen değişiklikler sonucunda olanları detayları ile bildirmesi beklenir. Eğer kurum öneriler sonucunda eksikliğini kapattıysa bu yönde rapor vermelidir.

Kaynak:www.fve.org 

Derleme ;Dr.Mustafa ALTUNTAŞ