Resmi Veteriner Hekim (Yetkili Veteriner Hekim*)
(Official Veterinarian)

 “Resmi Veteriner hekim (RVH)” olarak tanımlanan kavram, Avrupa yasalarında resmi olan veya olmayan tüm veterinerlik hizmetlerini kapsayan en eski tanımlamalardan birisidir. Avrupa Birliği (AB)’nin temellerinin atıldığı ilk zamanlarda, Birlik içerisinde mesleğin tek bir tanım (uyumluluğun sağlanması açısından) altında tanımlanması gereği belirmiştir. Bu ihtiyacın altındaki temel sebepler, insan ve hayvan sağlığı üzerinde kamuoyu oluşturmak ve bunun devamını sağlamak, ayrıca Birlik içerisinde uygun ve şeffaf bir ticaretin sağlanması ve bunun muhafazası şeklinde özetlenebilir.

AB’nin 64/433/EEC ve 64/432/EEC sayılı kararları doğrultusunda, diğer pek çok Avrupa Ülkesi’nde de ilgili hukuki kurumlarca (Örneğin Yetkili Otorite/Kurum (YO)) Resmi Veteriner Hekimin tanımı yapılmıştır.

Burada; geniş anlamıyla hayvansal üretim, üretilen hayvanın sağlığından gıda aşamasına gelinceye kadar ki sağlık ve bakımı ile ilgili tüm alanları kapsayan resmi veteriner kontrolleriyle ilgili prensipleri belirleyen vertikal ve horizontal AB kararları belirtilmektedir. Bu metindeki temel tanımlar şunlardır:

Yetkili Otorite(YO) : Üye Ülkenin veteriner kontrolleriyle ilgili olarak sorumluluk verdiği otoritedir.

Resmi Veteriner Hekim(RVH): Yetkili otorite tarafından maaşı ödenen ve AB Karar No Dir.78/1026/EEC art.3 ile özellikleri belirtilmiş olan Veteriner hekim olup belirtilmiş olan görevleri yapar.

Üye Ülke : Yetkili Otorite ve Resmi Veteriner Hekim aracılığı ile yasalaşmış durumda olan AB kararlarının yerine getirilmesiyle sorumlu olan ülke(ler)dir.

Veteriner düzenlemeleri içeren diğer kararlarda RESMİ VETERİNER HEKİM tanımlanmamıştır. Yetkili Otorite ve Resmi Veteriner Hekimin tanımlanmış olması yerinde olacaktır.

Diğer taraftan 96/93/EC no’lu kararda, sertifika vermeye yetkili kişi olarak tanımlanan Sertifika Memuru, Veterinerliği ilgilendiren yasalar kapsamında da çalışmak durumundadır. Fakat, bu kategori içerisinde, yer alması gerektiği halde spesifik bir tanımı olmayan Resmi Veteriner Hekimi tanımlanmak zorunda ayrıca imza yetkisine sahip olmak durumundadır.

Çeşitli üye ülkelere bakıldığında Resmi Veteriner Hekim, Veteriner Servisleri/Kurumları altında merkez ya da yerel yönetime/otoriteye bağlı olarak ve ziraat veya sağlık ya da tüketici şube (veya benzer yapılar) lerinde çalışan ancak her halükarda bazı ortak görevlerinin (ki bu görevler başka meslekler ile paylaşılmaz) bulunduğu bir meslektir.

Bu arada officer ve official kavramları tanımlanmalıdır: officer, halk için resmi görevleri yerine getiren sivil görevlidir. Official ise özel eğitim gerektiren bir mesleğin sahipliliği olup, halk için tatbiki bir görevi yerine getirmekle sorumludur.

Bundan dolayı bir veteriner hekim bir Resmi Veteriner hekim olabilir ama her Resmi Veteriner Hekimin bir resmi görevinin olması gerekmez.

Örnek olarak, karar No 90/667/EEC’lu hayvan atıkları hakkındaki AB kararında, veterinerlikten bahsedildiği açık olmakla beraber, Yetkili Otorite bir veteriner Yetkili Otorite değildir ve ayrıca Resmi Veteriner Hekimden hiç bahsedilmemektedir. Dolayısıyla ilgili kararın gereklerinin nasıl yerine getireleceği konusu belirsizdir. Ayrıca veterinerlikle ilgili alanlar ve hayvansal üretimi sonucu oluşan hayvansal atıkların tam olarak tanımlanma gereği vardır.

Hem hayvan ve hem de halk sağlığı konularında, Resmi Veteriner Hekimin klasik görevi 3. Ülkelerle yapılan ihracaat-ithalaatta hayvan ve hayvansal ürünlerin kontrolüdür; bu anlamda: BIPs kontrolleri Yetkili Otorite tarafından atanan Resmi Veteriner Hekimce yapılır ve bu Resmi Veteriner Hekim, dış orijinli hayvan ve hayvansal ürünlerin sadece kendi ülkesine değil aynı zamanda tüm Ortak Pazara girmesi konusunda çok özel bir sorumluluğa sahiptir.

AB içerisinde dahili ticaretteki veteriner kontrolleri, (ülkelerin eşit sorumlulukta ve birbirini eşit olarak karşılıklı tanımasına bağlı olarak) kontrol edilecek materyalin hareket/kalkış ve varış noktalarında rastgele seçilen kontrol noktalarında yapılan kontrolleri sonucu verilebilecek sertifikasyon temeline dayanır. Yetkili Otorite , bu görevler için RVH leri atamakla görevlidir (Karar no 89/662/EEC ve90/425/EEC).

Bu bağlamda Resmi Veteriner Hekim, ANIMQ tebliğinde istenenleri, ki hayvanların klinik muayenesi ve sürülerin orijini hakkındadır, yerine getirmekle yükümlüdür.

Sertifikasyon, önceden de söylendiği gibi, resmi bir iştir ve Karar no 96/93/EC gereğince bir Certifiying Officer/Yetkili Memur yani Resmi Veteriner Hekim (ya da Veteriner yasaları içerisinde öngörülen ve bu belgeyi verme yetkisi YO tarafından kendisine verilen bir yetkili tarafından) verilir.

Sertifika veren Yetkili Otorite; Veteriner Yasaları (Bununla Veteriner Hekimliği düzenleyen tüm yasalar kasdediliyor) ve yönetmelikleri vb.ni bilmek zorundadır.

Doğrudan belge vermelidir (yani Yetkili Otorite kişi olmalıdır, komite ya da birkaç kişi olmamalıdır), sertifikaya konu olan bilgiye doğrudan sahip olmak zorundadır.

Hiçbir şekilde boş ya da eksik belgeleri imzalamaması şarttır.

Yetkili Otorite sertifika veren veteriner hekimin aşağıdaki şartları taşıdığından emin olmak zorundadır:

Veteriner hekim, hayvan veya hayvansal ürün üreticileri ile hiçbir ticari ilgisinin olmadığını veya taraf tutmadığını garanti edebilecek bir durumda (toplum içindeki yeri/sosyal konumu) olmalıdır.

Veteriner hekim, sertifika içeriğinin öneminin yeterince bilincinde olmalıdır. Ayrıca içeriğin önemi hakkında da yeterince bilgi sahibi olmalıdır.

MS, yukarıda bildirilen şartları garanti etme amacıyla kontrolleri gerçekleştirmek mecburiyetindedir.

Karar No 96/931/EC ile uygulamaya konan prensipler, her alanda (hatta sertifikasyon kapsamı dışında da) Resmi Veteriner Hekim tarafından yerine getirilen her görevde gözlenecektir.

Uluslararası ticareti ilgilendiren görevler arasında yer alan ve hayvan sağlığı konusunda olan Resmi Veteriner Hekimin görevi Liste A’ da verilen hayvan hastalıklarının eradikasyonu hakkındaki direktiflere uyularak yerine getirilir.

Resmi Veteriner Hekim salgın halinde limit ölçümü ve hastalığın ortadan kaldırılması için bazı tedbirleri alma sorumluluğu taşır. Yem maddelerinin kontrolü Yetkili Otorite nin görev alanına girer fakat Resmi Veteriner Hekimnin bu tip görevdeki rolü tam olarak açık bir şekilde belirtilmemiştir.

RHF, karar 78/52/EEC e göre Brucellosis, Tuberculosis ve Leucosis eradikasyonu üzerinde belirlenmiş görevi vardır.

En son yasal çerçeveye göre, TSE’ye karşı hayvan ve halk sağlığı korumasının ölçümünde, RHF’den günlük kontrolleri yapması ve bu tip hastalıkların sörvalansında aktif rol alması da istenmiştir.Hayvan bakım besleme ve uygun şartların sağlanması (Animal welfare) konularında da RHV için görevler vardır. Resmi Veteriner Hekimin görev aldığı bu tip görevleriler çiftlik hayvanlarının yetiştirilmesi (animal farming), nakli ve kesimidir.

Buzağı, domuz ve yumurta tavuklarının yetiştirilmesi konusunda ilerleyen yıllar içerisinde bazı yasal düzenlemeler (Karar No 88/166/EEC, 99/74/EC, 91/629/EEC, 91/630/EEC) yapılmış ve yukarıda söylenen hayvanların bakım, besleme ile ilgili minimum gerekler ve detaylı kurallar yasalaşmıştır. Yetkili Otorite (MS’nin) ve çoğu zaman RVH aracılığıyla, hayvan bakım ve besleme ile ilgili olarak gözlemler ve kontroller yapar. Karar 98/58/EC son zamanlarda çıkardığı bir direktifler aracılığyla çiftlik memelilerinin korunması konusunda genel hükümleri yasalaştırmıştır.

Nakil sırasında hayvanların korunması konusunda, spesifik direktiflerle, hayvanlara geniş alan sağlanmıştır. Karar 91/628EC nin ıslah edilmiş/düzeltilmiş şekli olan 95/29/EC de hareket ve varış noktalarında, indirme noktasında ve yol/rota boyunca kontrollerle ilgili detaylar sunulmuştur ve bunlar Yetkili Otorite sorumluluğu altında RVH tarafından gerçekleştirilir. RVH, nakil aracının hayvanların rahat/uygun nakli için gerekli olan tüm gerekleri yerine getirdiğini saptamalıdır. Ayrıca 8 saatten fazla sürecek uluslar arası yolculuklar için rota planını almak zorundadır.

BIPs içerisinde hizmet veren Resmi Veteriner Hekim bu görevini hayvanları ve seyahat şartlarını gözleyerek ve hayvan rahatının sağlanması ve korunması konularında seyahat dokümanlarının/belgelerinin mevcut direktiflere uygunluğunun tespiti ile yapar.

Kesim anındaki hayvanların rahatı/uygulanan muameleler ile ilgili kontroller Resmi Veteriner Hekim tarafından kırmızı et üretiminin hijyeni için 64/433/EEC nin düzeltilmiş hali olan 91/497/EEC direktiflerine uygun olarak; beyaz etin hijyeninin kontrolü 71/118/EEC ye göre; kesim anında hayvanların korunması ise 93/119/EEC ye göre yapılır. Karar No91/497/EEC ile Resmi Veteriner Hekim tüm bu özel direktiflerin yerine getirilmesinden doğrudan sorumludur.

Resmi Veteriner Hekimin halk sağlığı konusundaki rolü açık olarak karar no 64/433/EEC ile belirlenmiştir.

Karar no 71/118/EEC, resmi veteriner kontrolleri ile ilgili olarak imalethaneler (mezbahalar, parçalama üniteleri, kırmmızı ve beyaz et soğuk hava depoları) dan sorumlu veteriner hakkındadır. Sorumlulukları bildirilen kararlarda belirtilmiştir.

Resmi Veteriner Hekim ante-mortem ve post-mortem muayenelerden ve belgelemelerden (resmi hijyen kontrolleri, resmi marazi alma/örnekleme, yönetimindeki –danışman veya eğitmen vs olarak çalışıyor olabilir-işletmenin kontrolünün sağlanmasından sorumludur. Bunun için, alınan kararlar spesifik ve detaylı kuralların takip edilmesini gerektirir. Yukarıda sayılan sorumlulukları olan Resmi Veteriner Hekimin temel amacı halk sağlığının korunmasıdır. İkinci düzeydeki amaçları ise hayvan sağlığının korunması, çevre koruma, toplum içi uygun (hatta adil) bir ticaretin yürütülmesi ve hayvan bakımının uygun (hayvan refahı) olarak yapılması sayılabilir.

Genellikle Resmi Veteriner Hekimin kuruluşların bilgilendirilme ve lisanslandırılması görevleri de vardır.

Yukarıdaki belirtilen kontrollerin yerine getirilmesinde, Resmi Veteriner Hekimin doğrudan yönetiminde çalışan, tamamıyla pratiğe yönelik işlerde görev alan, özel olarak eğitilmiş personel bulunabilir.

İtalyan Hukukunda (Yasalarında) Resmi Veteriner Hekim

 İtalya’da Resmi Veteriner Hekim Sağlık Bakanlığı, Gıda, Besleme ve Veteriner Hizmetleri Bölümü, ki bu bölüm Yetkili Otorite yerine geçer, altında yer alır.

Resmi Veteriner Hekim diplomalı veterinerdir, devlet adına çalışır, çoğunlukla (full time veya part time olarak) Milli Sağlık Hizmetleri adına Lokal Sağlık Ünitelerinde (Tüm ülkede 180 den fazla) sivil memur statüsünde çalışır.

Saniter Memurları hakkındaki son ulusal yasa, full time Resmi Veteriner Hekimlerin Halk sağlığı sektörünün bir alanında uzmanlaşmayı mecburi hale getirmiştir.

Üstelik, Resmi Veteriner Hekimin çalıştığı alanda devamlı eğitim alması zorunlu olup, bu eğitim değerlendirilmekte ve Resmi Veteriner Hekimin aldığı puanlar onun kariyeri ile ilgili değerlendirmelerde göz önüne alınmaktadır.

Her bir Lokal Sağlık Ünitesi bir Prevention/Koruma şubesine sahip olmalı ve bu şubede 3 adet Halk Sağlığı ve en az bir adet Veteriner Lokal Servis olmalıdır.

Her bir lokal Veteriner servis en az şu kısımları içermelidir:

Hayvan Sağlığı

Hayvan orijinli Gıdaların Hijyeni

Zooteknik Ürünlerin Hijyeni kısımları.

Resmi Veteriner Hekim esas itibariyle bu lokal kısımlarda AB nin direktifleri/kararlarının milli hukuka/yasalara yaptırımı altında çalıştırılır. Resmi Veteriner Hekim AB yasalarınca yukarıda tanımlanan yetki ve sorumluluklardan çok daha genişinin yerine getirilmesinde yetkili ve sorumludur. İtalya da Resmi Veteriner Hekim, veteriner yasaları ilgili olarak muhtemelen belirlenecek diğer sektörlerde de çalışır durumda olduğu da söylenebilir.

Hayvan sağlığı alanında çalışan Resmi Veteriner Hekimler şunlardan sorumludur:

Çiftliklerin lisanslandırılması ve hayvan kimliklendirme sistemlerinin yapılması, çiftliklerde sağlık taramaları gerçekleştirmek ve infeksiyöz ve zoonotik salgınlarda epidemiyolojik araştırmalar yapmak, infeksiyöz ve hastalıkların kontrol ve eradikasyon profilaksi planları yapmak, ulusal ya da uluslar arası düzeyde sertifika düzenlemek, epidemiyolojik sörvelanslarda serbest veteriner hekimlerle ilişki sağlamak, hayvanların uygun bakıldığına/büyütüldüğüne/tutulduğuna dair resmi kontrolleri yapmak ve sokak kedi ve köpeklerini kontrol altında tutmaktır.

Hayvansal orijinli gıdaların hijyeni alanında çalışan Resmi Veteriner Hekimler şunlardan sorumludur:

Hayvansal orijinli gıdaların üretim, nakil ve dağıtım aşamalarının her aşamasında resmi kontrolleri yapmak,

Kendine bağlı işletme/kurumların resmi kontrollerine yapmak, kalıntı(rezidü), lisanslandırma ve üretim kontrolleri yapmak,

Hayvanların bakım ve beslenme koşullarının resmi kontrolleri, mezbahalardaki sağlık kontrolleri, yine mezbahalarda resmi TSE atık yönetimi kontrolleri yapmak ve A.O. tüketimi sonucu insanlarda görülen gıda orijinli hastalıkta epidemiyolojik kontrolleri yapmak,

Gıdadan kaynaklanan zoonozların resmi kontrolleri,

İthal-ihraç ürünü A.O. gıdaların resmi kontrolünü yapmak.

Zooteknik ürünlerin hijyenini alanında çalışan Resmi Veteriner Hekimler şunlardan sorumludur:

Çiftlikteki hayvanların (bakın/besleme/şartlar yönünden) resmi kontrolü, transferinin ve lab. Hayvanlarının kontrolü, ilk üretim yerinde hayvansal ürünlerin resmi kontrolü, hayvan atıklarının, rendering veya yıkımlama fabrikalarının, çevresel zararların resmi kontrolü, yem maddelerinin resmi kontrolü, veteriner hekimlikle ilgili üretim, dağıtım, yönetimde resmi kontrol ve ilaç sörvelans çalışmaları için yapılacak planlamalarda serbest Vet. Hekimlerle ilişkiyi sağlamaktır.BIP’s Resmi Veteriner Hekimlerine doğrudan Sağlık Bakanlığı (bünyesinde yer alan Merkezi Yetkili Otorite ) tarafından iş verilir ve full time veya part time çaılştırılabilir.

Resmi Laboratuvar Veteriner Hekimleri Resmi Veteriner Hekimlerle, zoonotik, infeksiyöz veya gıda orijinli salgınların resmi araştırılması hallerinde aynı yasal statüye tabi olurlar. 

Romano ZILLI
FVE Başkan Yardımcısı
Oma Veteriner Hizmetleri
ITALYA

 *Editörün Notu: AB ülkelerinde “Official Veterinarian” olarak tanımlanan, tercümede “resmi veteriner hekim” şeklinde ifade edilen veteriner hekimler devlet veterineri(657 ye tabi) tam karşılığı olmadığından “Yetkili Veteriner Hekim” olarak tanımlamak kavram kargaşasını önlemek ve konunun netleşmesi açısından daha isabetli görülmektedir.

Tercüme: Prof.Dr.Osman ERGANİŞ
S.Ü.Veteriner Fakültesi
KONYA 

Editör: Dr.Mustafa ALTUNTAŞ

yorum yaz