İşyeri Hekimliği İçin Yönetmelik Gerekli Mi?

TVHB Merkez Konseyi, İşyeri Hekimliği yönetmelik taslağını meslek kamuoyu ile paylaştı.

Beşeri hekimlerin var, bizim neden yok anlayışı mı?

Çeşitli zamanlarda, bazı meslek mensuplarının beşeri hekimlerin işyeri hekimliğini örnek alarak, neden bizde yok diye Merkez Konseyini eleştirdiğini biliyoruz. Bu eleştirileri yapan meslek mensuplarımız gibi düşündüğü anlaşılan TVHB Merkez Konseyi de, bu talepleri karşılamak için taslağı hazırlamış ve meslek kamuoyu ile paylaşmış görünüyor.

Taslak, bu konuda eleştiri ve önerilerde bulunan meslek mensuplarımız gibi, Merkez Konseyi'nin de mevzuat oluşturma konusunda usul ve esasları yeterince inceleme,  irdeleme ve değerlendirme çalışması yapmadan bu işe giriştiği izlenimini vermektedir.

TVHB Uygulama Yönetmeliği Yok Mu Sayılıyor!

Her nedense TVHB Merkez Konseyi Başkanı, uygulanmasını sağlamakla yükümlü ve sorumlu olduğu TVHB Uygulama Yönetmeliğini, çoğu zaman yok saymaktadır. Ancak üçüncü şahıs ve kurumlara karşı savunma ihtiyacı duyulduğu zamanlarda Merkez Konseyi ve Oda Yönetimleri Yönetmeliği dayanak göstermektedir. Halbuki, Merkez Konseyi Başkanı bu Yönetmeliği, ortadan kalkmadığı ve değiştirilmediği sürece yürütmesini sağlamakla yükümlüdür. 

Merkez Konseyi ve Oda yönetimlerinin, yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi konusunda, yönetmeliğin yayınlandığı Eylül 2006 dan bu yana bir arzu ve çabası gözlenmemiştir. Ancak bazı oda yönetimlerinin ihtiyari ve kısmi olarak uygulama yönünde eğilim gösterdikleri de izlenilmektedir.

Durum böyle olunca da herhalde yönetmeliği uygulamakla yükümlü olan yönetimlerin, içeriğinden bile haberdar olduğu konusunda şüphe uyanmaktadır.

Kamu Dışında İstihdam Bölümü

İşyeri Hekimliği ile ilgili hususlar, söz konusu yönetmeliğin "Kamu Dışında İstihdam" bölümünde yer almıştır. Çalışma şartları, ücret v.b hususları içeren sözleşmenin oda onayına sunulma şartı ile Oda Yönetimleri yetkili kılınmıştır. İşyeri Hekimliğine ilişkin bir yönetmelikte yer alacak mesleki etik ve sorumluluklar ile ilgili konular ise yönetmeliğin ilgili bölümlerinde zaten bulunmaktadır.

Aynı Konuda, Aynı Düzeyde İki Mevzuat Olmaz!

Mevzuat oluşturma usul ve tekniği itibarı ile aynı konuda, aynı düzeyde mevzuat hazırlanması kabul edilebilir bir durum olmadığı gibi usul ve esaslara da aykırıdır. Bu şekil bir yönetmelik istihsali, TVHB Uygulama Yönetmeliğindeki ilgili hükümlerin ortadan kaldırılmasını, dolayısı ile bu yönetmeliğin değiştirilmesini gerekli kılacaktır.

Danıştay’ın iptal gerekçeleri nedeni ile İşyeri Hekimliği Yönetmeliği için defalarca yapılan çalışmalarda ve bu amaçla oluşturulan çalışma gruplarında etkin bir metin oluşturulamamıştır. Sorun, Yönetmelikte Dokuzuncu Bölümde "Kamu Dışında İstihdam" (Madde.113) başlığı altında giderilmiştir. Bu bölümde getirilen düzenlemeler, 1990 lı yıllarda yayınlanmış ve MİGROS tarafından açılan dava ile Danıştay’ca iptal edilen İşyeri Hekimliği yönetmeliği içeriğinden daha etkin hükümlerdir.

TVHB Uygulama Yönetmeliği Herkesi Bağlar

TVHB Uygulama  Yönetmeliği, Büyük Kongre Kararı ve Bakanlığın uygun görüşü ile yayınlanılarak yürürlüğe girmiş ve yasal süre içerisinde de -konuyla ilgili olmayan ve fiili olarak önemli bir sonuç getirmeyen bazı maddelerin iptali dışında- herhangi bir itiraz olmadığı için geçerliliğini korumuştur. Daha sonrasında, yasal sürecin geçmesi nedeniyle iptal imkanı bulunamadığından, İTO tarafından bu hükümlerin değiştirilmesi konusunda TVHB Merkez Konseyinden talepte bulunulduğu bilgisi hafızamızdadır.

TVHB Uygulama Yönetmeliği, TVHB organları, veteriner hekimler, üçüncü şahıslar yanında Bakanlığın da uyması ve uygulanmasını takip etmesi gereken bir mevzuattır. Çünkü; Bakanlığın yürütmekle yükümlü olduğu 6343 sayılı yasa kapsamındadır ve Bakanlık uygun görüşü ile yayınlanmıştır.

Sahibini Arayan  6343 Sayılı Yasa Değişiklik Tasarısı!

TVHB Büyük Kongresinde 2006 yılında  6343 sayılı yasada değişiklik önerileri de oybirliği ile kabul edilmiştir (bkz. http://www.turkvet.biz/yazi/mp_sahibini_arayan_yasa_tasari.htm). TVHB Uygulama Yönetmeliği içeriği, yasa değişiklik önerilerine uyumlu olarak hazırlanmıştır. Büyük Kongre öncesinde yapılan zirve toplantısında, Yasa değişiklik taslağı hususunda Sayın Bakan ve Milletvekilleri, Büyük Kongrede kabul edilecek taslağın yasalaşması için gereken çabayı harcayacaklarına söz vermişlerdir.  Yasalaşması için Bakanlığa sunulan tasarıya, Bakanlıkça karşı görüş bildirilmiş ise  de 41.Dönem Merkez Konseyi tarafından Büyük Kongrece kabul edilen taslak üzerinde ısrar edilmiştir. Daha sonrasında ise yasa değişiklik tasarısına, nedeni anlaşılamaz bir şekilde TVHB organları ve meslek kamuoyunca sahip çıkılmamış ve gündeme getirilmemiştir.

Yasada Değişiklik Olmadan, Yönetmelikte Değişiklik Risklidir!

Büyük Kongre tarafından 2006 yılında  kabul edilen yasa değişiklik taslağı yasalaşmadan, TVHB Uygulama Yönetmeliğinde, içeriği ne olursa olsun yapılacak herhangi bir değişiklik, yönetmelikle ilgili tekrar dava açma sürecinin başlamasına imkan verecektir. Bu durumda ise özel sektörün kabul etmek istemediği, daha önce de işyeri hekimliği yönetmeliğinin iptal gerekçesi olan hususlar mahkeme konusu olacaktır. Sonuçta, “Kamu Dışında İstihdam” bölümünde veteriner hekimlerin çalışma şartları ile ilgili meslek örgütünün kontrol ve vesayetinin ortadan kalkmasının yolu açılmış olacaktır. Bu şekildeki bir gelişmenin sonuçlarını, mevcut yönetmelik hükümlerine rağmen, yaşananları dikkate alınca düşünmek bile korkutucudur. 

Nasıl Bir Düzenleme Yapılabilir?

Bu durumda, işyeri hekimliği konusunda ihtiyaç duyulan hususların açıklığa kavuşturulması ve mevzuata bağlanması için yapılması gereken nedir? 

Bu sorunun cevabı bellidir. Mevzuatlar sıralı bir dizin halinde düzenlenir. Yasadaki hükümlerin uygulama usul ve esasları Yönetmelikle belirlendiği gibi, yönetmelikteki hususlara açıklık getirmek için de bir alt mevzuat istihsal edilebilir. Benzer usul ve esaslar içerisinde hazırlanılacak bir tebliğ, Büyük Kongre tarafından kabul edildikten sonra, yalnızca veteriner hekimleri ilgilendirecek hususları içeriyorsa, meslek örgütünün yayın organında, üçüncü şahısları da ilgilendiren hususlar içeriyorsa Bakanlık uygun görüşü alınarak Resmi Gazete'de yayınlanması sonucu yürürlüğe konulabilir. Bu şekilde, Yönetmelikte Oda Yönetimlerinin inisiyatifine bırakılmış olan sözleşme içeriği ve hükümler, tebliğde mevzuat hükmü haline getirilmiş olur. Bunun avantaj ve sakıncaları iyi irdelenerek tebliğ içeriği ona göre hazırlanması gerekecektir.

İşyeri Hekimliği İsmi Gerekli Mi?

Hazırlanacak tebliğde, "işyeri hekimliği"  ifadesinin yer almasının gerekliliği de, çalışma alanları dikkate alınarak iyi irdelenmeli ve ona göre şekillendirilmelidir. Çalışma alan ve şartlarının beşeri tababetle uyumlu olmadığı göz ardı edilmemeli ve beşeri yönetmeliğe benzetmenin geçerliliği doğru değerlendirilmelidir.

Yönetmelik Taslağı İçeriğinde de Sorunu Var!

TVHB Merkez Konseyi tarafından hazırlanan İşyeri Hekimliği yönetmelik taslağının içerisindeki hükümler ise başlı başına tartışma konusudur. Veteriner hekimlerin mesleki yetki ve sorumluluklarını sınırlayıcı içeriğe sahip olduğu kanaati oluşturmaktadır. En tipik örneklerden birisi yem konusundadır. Sadece yemin sağlık kontrolü olarak tanımlanmaktadır. Veteriner hekimin rasyon hazırlama, uygulama v.b konuları ile sürü yönetimi gibi önümüzdeki süreçte mesleğin temel işlevleri yok sayılmış olmaktadır. Bu mevzuatta ortaya konulan hususların, amaç dışı ve üçüncü şahısların meslek aleyhine yorum ve gerekçelerine, olumsuz gelişmelere neden  olacak içeriğe sahip olmamasına özen gösterilmelidir. Bazı meslek mensuplarının içerikle ilgili haklı endişeleri de dikkat çekicidir.

Sonuç

Bu hususlar dikkate alınarak, TVHB Merkez Konseyi'nin taslağı geri çekmesi, gerek duyuluyorsa amaç, kapsam ve içeriği oldukça dikkatli hazırlanmış bir alt mevzuat istihsali için gerekli çalışmanın yapılmasının daha uygun olacağı hususu değerlendirilmelidir.

23.03.2012

Dr. Mustafa ALTUNTAŞ

Uzman Veteriner Hekim